English
Những kiến thức về quản trị điểm đến, phát triển du lịch bền vững hay vai trò của cộng đồng trong khai thác tài nguyên du lịch vốn đã được sinh viên tiếp cận qua giáo trình và bài giảng trên giảng đường. Tuy nhiên, tại Quỳnh Sơn, các khái niệm ấy không còn dừng lại ở lý thuyết mà được hiện thực hóa một cách sinh động, cụ thể qua từng mô hình, hoạt động và đời sống thực tiễn của người dân địa phương. Chính trải nghiệm thực tế này đã giúp sinh viên có cái nhìn trực quan, sâu sắc hơn về mối liên hệ giữa kiến thức chuyên môn và thực tiễn phát triển du lịch bền vững.
Chuyến đi bắt đầu từ điểm dừng chân đầu tiên là đình Nông Lục – di tích lịch sử cấp quốc gia gắn với khởi nghĩa Bắc Sơn, mang kiến trúc giao thoa độc đáo giữa đình làng Bắc Bộ và nhà sàn người Tày. Đình Nông Lục hiện ra không ồn ào, không phô trương nhưng chính sự tĩnh lặng ấy lại mang một sức nặng đặc biệt của lịch sử và ký ức. Với sinh viên ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, câu hỏi đặt ra không chỉ là “nơi này có gì” mà là “nơi này đang được khai thác và kể lại như thế nào”. Giá trị của một di tích không nằm ở bản thân nó mà nằm ở cách nó được diễn giải, được truyền tải và được kết nối với trải nghiệm của du khách. Đó là điểm giao thoa giữa học phần Di tích lịch sử văn hóa Việt Nam và Quản trị điểm đến mà không có giảng đường nào dạy rõ hơn thực địa.
Sinh viên tham quan, lắng nghe thuyết minh tại Đình Nông Lục
Nếu đình Nông Lục là lát cắt của quá khứ thì làng Quỳnh Sơn là minh chứng cho một điểm đến đang vận hành trong hiện tại. Ngôi làng lưu giữ hơn 400 ngôi nhà sàn mái ngói âm dương của người Tày – đặc biệt ở chỗ toàn bộ quay về cùng một hướng, tạo nên một quần thể kiến trúc cộng đồng không nơi nào có được. Nhưng điều thực sự đáng chú ý hơn kiến trúc là cách du lịch đang diễn ra ở đây: không được “dàn dựng” tách biệt khỏi đời sống mà hiện diện ngay trong ngôi nhà sàn, trong bữa cơm, trong những làn điệu hát then, trong nhịp sinh hoạt thường ngày của người dân.
Không gian du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn – nơi du lịch diễn ra trong đời sống thường nhật
Tại đây, sinh viên được tìm hiểu về hành trình hơn 15 năm xây dựng mô hình du lịch cộng đồng từ khi còn là ý tưởng năm 2010 đến khi được quốc tế công nhận năm 2025. Câu chuyện ấy không chỉ là hành trình của một ngôi làng mà là bài học thực tiễn về quản trị điểm đến: làm thế nào để tổ chức cộng đồng, phân chia lợi ích hợp lý, xây dựng sản phẩm du lịch có chiều sâu và duy trì chất lượng dịch vụ theo thời gian mà không đánh mất bản sắc. Đó là những bài toán mà sinh viên đã gặp trong học phần chuyên ngành và tại đây, các bạn sinh viên được xem một lời giải cụ thể đang vận hành ngay trước mắt.
Không dừng lại ở quan sát, sinh viên còn được “nhập vai” vào chính quá trình vận hành chuyến đi. Các nhóm được phân công nhiệm vụ cụ thể: nhóm hướng dẫn thực hành thuyết minh trên xe và tại điểm đến; nhóm truyền thông liên tục ghi lại hình ảnh và xây dựng nội dung; nhóm hậu cần đảm bảo dịch vụ ăn uống, lưu trú vận hành trơn tru; nhóm y tế túc trực xuyên suốt hành trình. Việc đảm nhận vai trò thực tế trong một chương trình du lịch thật sự giúp sinh viên hiểu rõ hơn về nghề: từ kỹ năng xử lý tình huống phát sinh, phối hợp nhóm dưới áp lực thời gian đến yêu cầu chuyên nghiệp trong từng điểm chạm với khách.
Sinh viên trực tiếp trải nghiệm quy trình chế biến bánh ngải, qua đó tìm hiểu giá trị ẩm thực truyền thống trong phát triển du lịch cộng đồng tại Quỳnh Sơn
Phần trải nghiệm ẩm thực và văn hóa bản địa cũng mang lại những bài học không kém phần quan trọng. Sinh viên trực tiếp tham gia gói bánh chưng đen, giã bánh dày lá ngải, tham quan lò ngói âm dương truyền thống, từ đó để hiểu cách người dân địa phương đang biến những nghề thủ công và tập quán ẩm thực truyền thống thành sản phẩm du lịch có giá trị.
Sinh viên ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành hòa mình vào những làn điệu dân ca truyền thống của đồng bào dân tộc Tày tại Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn
Buổi sáng cuối hành trình, đoàn được lựa chọn tự do giữa leo núi Nà Lay săn mây, đạp xe khám phá thung lũng Bắc Sơn hay thăm Bảo tàng Khởi nghĩa Bắc Sơn. Cách thiết kế hoạt động “tự chọn” này tưởng chừng đơn giản nhưng lại là một gợi mở thực tế về việc xây dựng sản phẩm du lịch linh hoạt, đáp ứng nhu cầu đa dạng của các nhóm khách hàng khác nhau. Một chi tiết nhỏ trong vận hành, nhưng phản ánh tư duy thiết kế chương trình du lịch rõ ràng của những người làm du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn.
Sinh viên ngành Quản trị dịch dụ vu lịch và lữ hành check-in tại núi Nà Lay
Khi các mảnh ghép của chuyến đi dần kết nối lại, sinh viên bắt đầu nhìn thấy một bức tranh toàn diện hơn: một điểm đến không chỉ cần tài nguyên hay cảnh đẹp, mà cần cả chiến lược, tổ chức và một tư duy phát triển nhất quán. Quỳnh Sơn, theo một nghĩa nào đó, là “bài học tổng hợp” – nơi ranh giới giữa các học phần Quản trị điểm đến, Du lịch cộng đồng, Di tích lịch sử văn hóa Việt Nam tan biến, nhường chỗ cho một cái nhìn liên ngành về nghề.
Sinh viên ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành trong chuyến thực tế tại Lạng Sơn
Chuyến đi khép lại, nhưng cách nhìn của sinh viên thì đã khác. Từ một làng quê miền núi tưởng chừng xa xôi, họ mang về không chỉ là những bức ảnh kỷ niệm mà là sự hiểu biết rõ ràng hơn về một điều mà giáo trình khó nói hết: “du lịch không chỉ là đưa con người đến một nơi để khám phá, mà là hiểu sâu hơn cách một nơi được tạo nên, được kể lại và được phát triển có trách nhiệm”.
